HET BUITENLEVEN VAN DE LABORATORIUMRAT

OVER DE FILM:

Deze 27 minuten durende film, gedurende enkele maanden gefilmd als een natuurdocumentaire, volgt het leven van een groep tamme ratten die buiten zijn vrijgelaten op een groot omheind terrein. Hier zullen ze, net als hun wilde soortgenoten, moeten wedijveren om voedsel, onderkomen en partners. Er ontstaat een complexe en gestructureerde samenleving die het al snel goed doet in de natuurlijke omgeving. De film laat zien hoe bepaalde eigenschappen, eerder aangetoond met behulp van een breed scala aan experimentele studies (van fysiologie tot psychologie), nog altijd aanwezig zijn en, op het moment dat er een gelegenheid voor is, tot expressie komen. Dit ondanks de vele generaties van domesticatie.
De rat kan dan wel uit het wild gehaald zijn, maar hebben we het wild ook uit de rat gehaald?

De film is zowel verkrijgbaar op video (VHS) als op DVD (kijk bij "Get the film").

WAAROM DEZE FILM EN WEBSITE?

1) Bij het houden van dieren in gevangenschap is het belangrijk te weten hoe gedrag binnen een diersoort geëvolueerd is. Het verbeteren van dierenwelzijn wordt voor een belangrijk deel gedreven door een combinatie van bewustzijn, goede wil en feiten. Deze film beoogt aandacht te schenken aan alle drie, door een scala aan gedrag en behoeftes van de rat te tonen dat, ondanks vele jaren van domesticatie, nog steeds aanwezig is en tot expressie komt op het moment dat de gelegenheid zich voordoet.

2) Ook vanuit wetenschappelijk oogpunt is dit relevant: iedere onderzoeker, zelfs wanneer enkel geïnteresseerd in fundamenteel onderzoek, bestudeert in feite het product van evolutie. Miljoenen jaren van evolutie hebben de rat een van de meest succesvolle sociaal levende omnivore diersoorten op aarde gemaakt. Dit bewonderingswaardige dier (ook een prima huisdier) is zo veelzijdig dat een overzicht van de behoeften van de rat uiteindelijk een demonstratie geworden is van de meest belangrijke aspecten van diergedrag en -welzijn (waarbij, tot op zekere hoogte, dat van de mens). De volgende onderwerpen komen in de film aan de orde:

1. Voedselselectie
2. De voordelen van sociaal leven
3. Leercapaciteiten
4. Dominantie en hiërarchie
5. Bescherming tegen predatie
6. Communicatie (geur en ultrasoon geluid)
7. Habitat selectie en oriëntatie
8. Voortplantingsstrategieën en seksuele selectie
9. Neofobie
10. Geboorte en infanticide

3) Het filmmateriaal is tevens bedoeld voor onderwijs en presentaties. Fragmenten uit de film zijn digitaal verkrijgbaar. Via de website kunnen gratis in totaal meer dan 40 foto's en korte stukjes film (sommige zonder geluid) gedownload worden. Docenten hebben over het algemeen gebrek aan bruikbaar materiaal om hun lessen diergedrag te illustreren, deze film en website kunnen hen hopelijk de helpende hand bieden.

Ik hoop dat deze poging van nut zal zijn en sta open voor commentaar en suggesties via enquiries@ratlife.org.

Manuel Berdoy
Oxford, 2003.
(Translated by Margot Meijer, Vera. Baumans & Katja van Driel, Dept. of Laboratory Animal Science, Utrecht University)